Ocena:

 1. Wejścia w życie prawa do spłaty walutowych kredytów hipotecznych bezpośrednio w walutach docelowych, reakcji banków na rekomendację w zakresie umożliwienia spłaty bezpośredniej.

2. Stanowiska UOKiK oraz KNF w zakresie wprowadzenia przez banki opłat zaporowych towarzyszących decyzji kredytobiorcy o skorzystania z możliwości danej w rekomendacji S II - prawa do samodzielnej spłaty kredytu w walucie docelowej, pozyskanej poza bankiem kredytodawcą, na zasadach wolnorynkowych.

3. Wpływu Rekomendacji S II na obniżenie spreadów walutowych w przedziale czasowym: od okresu wejścia w życie pełnej wersji rekomendacji SII - lipiec 2009 do stycznia 2010.

Podsumowanie

Ad. 1

Pkt. 5.2.4 Rekomendacji S II KNF dającego w zamyśle KNF prawo kredytobiorcom hipotecznym do spłaty kredytów walutowych bezpośrednio w walucie obcej wszedł jest zapisem martwym, z którego mogła skorzystać jedynie wąska grupa kredytobiorców hipotecznych.

Podstaw powyższego stwierdzenia należy upatrywać we wprowadzonych z dniem 1 lipca 2009(dzień wejścia w życie pkt. Rekomendacji umożliwiającego zmianę sposobu spłaty kredytu na bezpośredni) lub  w kolejnych miesiącach opłatach zaporowych towarzyszących decyzji kredytobiorcy o swobodnym, wolnorynkowym wyborze źródła pozyskania walut na obsługę swojego zadłużenia hipotecznego.

Jedynym znaczącym bankiem ze względu na ilość udzielonych kredytów indeksowanych w walutach obcych, który dostosował się do rekomendacji S II w zakresie umożliwienia spłaty bezpośrednio w walucie docelowej był bank PKO BP.

Poniżej przedstawiamy listę banków oraz aktualne opłaty zaporowe za możliwość spłaty kredytu bezpośrednio w walucie docelowej pozyskanej poza bankiem kredytodawcą.  

Ankieta przeprowadzona przez KupFranki. 

Z  próby statystycznej 577 respondentów  dla 459 - 80% wprowadzone opłaty towarzyszące wyborowi spłaty bezpośredniej, stanowią barierę ekonomiczną umożliwiającą skorzystanie z prawa do spłaty w walucie docelowej. Należy zaznaczyć że ankieta przeprowadzana była przed okresem zwiększenia przez DomBank- jednego z głównych kredytodawców kredytów walutowych powyższej opłaty z 200 zł do obecnie 0,8% kwoty kredytu pozostałej do spłaty.

Ad 2.

Opłaty wprowadzone przez banki towarzyszące zmianie sposobu spłaty kredytu na bezpośrednio w walucie spotkały się jedynie z poniższymi komentarzami ze strony UOKiK i KNF. KupFranki nie zauważyło działań ze strony UOKiK czy KNF w ramach ich kompetencji związanych z treścią ich komentarzy.

UOKiK w dokumencie „Raport  dotyczący spreadów" z września 2009

„W odniesieniu do wzorców umownych oferowanych przez banki uprzednio, a obecnie

stosowanych jedynie w stosunku do klientów, którzy zawarli umowy przed wprowadzeniem

zmian w stosowanych przez banki postanowieniach, wzorce umowne nie oferowały możliwości

spłaty kredytu w walucie indeksacji. Aby zmienić walutę spłaty kredytu konieczny jest

natomiast aneks do umowy, do którego zawarcia bank nie jest jednak obowiązany. Jedynie w

przypadku jednego banku klient już na etapie zawierania umowy mógł wybrać walutę spłaty

kredytu.

Zdaniem Prezes UOKiK zapewnienie opcji spłaty kredytu w walucie, w stosunku do której jest

on indeksowany jest konieczne zarówno dla nowych klientów banków jak i klientów

dotychczasowych, których umowy nie przewidywały takiej możliwości. Brak jest podstaw do

różnicowania sytuacji ww. grup klientów. Z dezaprobatą należy odnieść się do wszelkiuch

praktyk utrudniających konsumentom spłatę kredytu w walucie, w stosunku do której jest on

indeksowany.

Zawarcie aneksu do umów przewidujących spłatę kredytu w złotówkach, w celu zmiany

waluty spłaty kredytu, wiąże się dla kredytobiorcy z poniesieniem dodatkowych kosztów

w postaci opłaty za jego sporządzenie lub opłaty za zmianę waluty spłaty. W większości

przypadków wysokość opłaty za aneks w przypadku zmiany waluty, w której spłacany jest

kredyt, nie różniła się od standardowej opłaty za aneks do umowy. Zdarzały się jednak

przypadki, kiedy to po wydaniu przez KNF Rekomendacji S (II), zalecającej bankom

przyjmowanie spłat w walucie indeksacyjnej, banki podnosiły opłaty za sporządzenie aneksu

(pobierane także w przypadku aneksu umożliwiającego spłatę w walucie obcej). Należy jednak

podkreślić, że w wypadkach gdy zamiast opłaty za aneks pobiera się odrębną opłatę za zmianę

waluty, jej wysokość jest wyższa niż standardowa opłata za aneks i wynosi ok. 500 zł

(w niektórych wzorcach jest ona ujęta proporcjonalnie do kwoty zadłużenia kredytobiorcy)."

„...Prezes Urzędu negatywnie ocenia sytuację różnicowania wysokości opłat pobieranych przez

banki z tytułu sporządzenia aneksu do umowy, związanego ze zmianą waluty spłaty kredytu

od opłat pobieranych za sporządzenie aneksów z innych przyczyn. Przykładowo, pobieranie

opłaty za aneks „walutowy" w wysokości 500 zł, podczas gdy standardowa opłata za aneks

wynosi 100 zł, stanowi istotną barierę zniechęcającą do podjęcia decyzji o samodzielnej spłacie

kredytu w walucie, do której jest on indeksowany. Analiza porównawcza danych zawartych

w ww. tabeli wskazuje, że skoro gros banków nie zdecydowało o wprowadzeniu szczególnej,

odmiennej od standardowej opłaty za anaks „walutowy" oznacza, że sporządzenie tego typu

dokumentu nie wymaga zaangażowania większej ilości środków, nakładów czy zasobów

ludzkich niż przy przygotowaniu aneksu innego typu. Ergo, praktyka banków, które pobierają

za aneks „walutowy" rażąco wyższe opłaty niż za inne aneksy, jest nieuzasadniona i sprzeczna

z dobrymi obyczajami. Wysokie koszty aneksów mają w takim przypadku zrekompensować

przewidywaną przez banki stratę spowodowaną wyborem przez konsumentów samodzielnej

spłaty kredytu, uniezależniającej ich od polityki kursowej banku."

Źródło

KNF w dokumencie - „Informacja dotycząca ryzyka związanego z kredytami walutowymi" z dnia 14 stycznia 2010

„...Niektóre instytucje, wprowadzając bariery finansowe w

postaci wysokich kosztów za aneksy zmieniające sposób spłaty rat dla własnych

kredytobiorców, nie wykorzystały możliwości, jakie daje większa konkurencja i szansa

przyciągnięcia do siebie klientów innych banków. Takie działania mają negatywny wpływ na

ich reputację i relacje z klientami."

Źródło

Ad. 3

W okresie od dnia wejścia w pełni Rekomendacji S II KNF - 1 lipca do stycznia 2010 spready w bankach utrzymują się nadal na bardzo wysokim poziomie, nie znajduje to  uzasadnienie pozyskania głównej waluty indeksacyjnej kredytów walutowych - CHF na rynku międzybankowym.

Należy zauważyć, że Rekomendacja S II pozostała martwą w zakresie realnego wpływu na obniżenie dodatkowych obciążeń  kredytobiorców związanych ze spłatą kredytów hipotecznych w postaci spreadu walutowego. Banki realnie zablokowały możliwość spłaty samodzielnej kredytów w walucie poprzez wprowadzenie wygórowanych, nieuzasadnionych ekonomicznie nakładem pracy czy kapitału opłat. Klienci nadal są skazani na ponoszenie nadmiernych kosztów przy płatności comiesięcznych rat kredytowych, przeliczanych po bardzo wysokich cenach sprzedaży waluty określanych w danym banku kredytodawcy.

 Podsumowanie

W ocenie KupFranki.pl  wprowadzenie Rekomendacji S II nie przyczyniło się do obniżenia czerpania dodatkowych korzyści banków z tytułu spreadu walutowego. Kredytobiorcy zaciągając wieloletnie zobowiązania kredytowe zostali uwięzieni w „pułapce spreadowej" co obrazuje m. in poniższy przykład.

Deutsche Bank

Z dniem 1 kwietnia 2009 spread został zwiększony 6,12 % na 9,97 % było wiadomo, że rekomendacja S II wejdzie w życie. W  marcu 2008 kiedy trwał w Polsce boom mieszkaniowy i kredytów hipotecznych spread w Deutsche banku wynosił 2,08 %.

Ze względu na powyższą ocenę w pełni podtrzymujemy zasadność przedstawionych Ministerstwu Gospodarki propozycji zmian w Kodeksie Cywilnym. Zmiany dające prawo do spłaty zobowiązań indeksowanych w walutach obcych, bezpośrednio w walucie obcej pozyskanej na zasadach wolnorynkowych będą wówczas zapisem prawnym i jako prawo a nie rekomendacja będą mogły być skutecznie egzekwowane w stosunku do banków.